Haber Detayı
09 Nisan 2014 - Çarşamba 09:11 Bu haber 1698 kez okundu
 
DİMİTRİ KİHAYOGLU «Ne oldu, ne olmadı»
ÜÜRENMÄK Haberi


Önsöz

  Dimitri Kihayoglu Komratta 1963- cü yılda duudu. Bu bir talantlı şair. İlk kiyadı – şiir toplumuydu. Onun şiirleri rifmalı, zengin leksikalı. Herbir sıracık okuyanın kulaanı sevindirer. Onnar yaşamanın herbir tarafını göstererlär.Ama bu topluma koyuldu o yaratmalar, angıları prozada yazılı: masallar hem annatmalar.

  Bu üzerä Dimitri pek islää düşünmüş proza yazmasında da kendi kondeyini denemää, folklor yazıları kayıp olmasınnar deyni. Da te bu yaratma toplumu açık dünneyi gördü da gagauz literaturasını zenginnetti.

  Bu kiyatta var olan masalları hem annatmaları Kihayogluya onun dädusu annatmış. Birkaçında kendisi dä dädusu baş personajların birisi.

  Yaratmalarda türlü-türlü temalar açıklanêrlar: evelki gagauzların zor yaşaması, gençlerin ömürü, ozamankı uşakların eceli, sevda teması, ana-bobaların hem gençlerin arasında problemalar. Birkaç masal da mistikalı işleri açıklêêr.

 Kihayoglunun yaratmalarında gagauz aylelerin adetleri dä yazdırılı. Onnar göstererlär, nicä aylenin azaları biri-birinä davranêrlar, nicä biri-birinä hatır güderlär, nasıl küçüklär kendilerini kullanêrlar, ne yardım onnardan büüklerä var. Evlenmäk adeti dä geniştän gösterili.

 Hepsini bu işleri derindän açıklamaa deyni, avtor türlü-türlü literatura kolaylıklarını kullandı, onnarın herkezini erlerindä yakışıklı hem faydalı seçti. Bölä kolaylıklar, nicä metafora, epitet, yaraştırmak herbir masalda hem annatmada var. Örnek gibi birkaçını var nicä göstermää: uydurmaklar – “sıkı, nicä rujinit kerpeden”, “iki guguş gibi”, “canı kuş gibi düüler”, “kendi deliindä, nicä sıçan, durêr”, “nicä fikir çöşmesi”; metaforalar – “aarlık etmemiş canına”, “sataştı başına”, “yok neyä mitani düümää”, “düştü prinkaya”, “ömürün yollarını annatmaa”, “fikirä yakışsın”, “gözlerini boyêr”, “izleri suudular”, “düşlär kanatları”, “fıçı erleşti”, “tutunacez masalın prinkasından”, “ömürün ükünü çeker”, “kısmetli geçer ömürün filaları”, ”fikirdä çizileri braktılar”, “laf katmaa”, “lafı örütmää”, “kaynadı fikiri”. bölä lafbirleşmelerini dä, angıları bizim dilimizdä pek gezik, Dimitri sıkça kullanêr: “boş kafalı”, “sarkık kulaklı”, “pipi fikirli”.

 Yazıcı herbir masalını hem annatmasını maasuz önsözünnän çekeder. Onnar hiç birerdä tekrarlanmêêrlar. Bu da avtorun özellii. Onun kendi stili var, angısı herbir yazıcıya pek faydalı.

 Bän sayêrım, ani Dimitri Kihayoglunun bu annatma hem masal toplumu bizim halkımıza bir büük baaşıştır. Olur pek islää bu yaşayış masalların hem annatmaların birkaçını liţey klasların programalarına koymaa, neçinki onnarda çok örnek terbiyetmäk tarafından bizim büüyän evlatboylarımıza deyni var.

 Sonunda isteerim avtoru bu kiyadın çıkmasınnan kutlamaa, ona kaavi saalık hem kısmet dilemää. Saygılı Dimitri! Çok yıllar taa yaşa, eni yaratmalarınnan bizim halkımızı sevindir!

Mariya Mavrodi

 Görgi dädu hem Ani babu

Naşi biz hep korkulu, titsi işleri anêrız? Ne, bizim tarafımızda sade kötü işlär mi olêrlar? Ne, bizdä yok mı meraklı annatmalar, cümbüşlär? Ya annadayım bän sizä, ne olmuş bizim sokaamızda nezamansa. Yaşarmışlar Görgi dädu hem Ani babu. Gözäl yaşarmışlar, yok ne sölemää.

Bän kendim dä bakêrım, nicä aylelär iki patikadan giderlär. Bir aylä annaşmakta, raatlıkta yaşêêr. Başka aylelerdä sä biri çıkêr nicä sivri enser çipiçinin içindän. Yok kolayı onu unudasın. Hep okadar ilişecek, tırmalayacek. Savaşêr cannar, annaşmak yokkan. Ama bu babuylan dädu örnek hepsi komuşulara. Annaşardılar gözäl, nicä iki guguş. Dädu çobatarlık edärdi, babu panayıra babuç, çipiçi götürärdi, satardı. Görgi dädu iş beterinä bel hastalıınnan buuşardı. Ne yapmaa, açan bizim ömürümüz bölä? İşlän, savaşmaklan katılı.

Kam zorca gezärdi dädu, bastona dayanıp. Ama ne sölemää o vakıtlar için, aullar ozaman fukaaralarda gidärdilär yannaşık, sansın bir aul. Aralarında sınırlar yoktu. Etişmäzdi gümüş biri-birindän ayırılmaa, nicä şindi, üüsek aullarlan. Birär ceviz fidanı nışannardılar aulların bitniklerini.

Bir-iki komuşu aşırı bir eriftä bir büük bua aul içindä, kalın sincirdä baalı durardı. Çorbacı onu tamızlık tutardı. Gözäl, kara. Burnusundan abur çıkêr. Bacaannan eri eşer. Salt bakmaa ona titsi geler. İ, durêr mı baalı, dursun.

Ama bir gün boşanêr o hayvan şeytanın istemesinnän. Güz vakıdıydı. Havalar serinnendilär, bereket toplandı. Salt üüsek otlar sarı lekelär gibi meraları sarardılar. Görgi dädunun aulu dibindä kalmıştı birkaç çükündür. Avşamnen gider Görgi dädu o çükündürleri bir gagauz borcuna çıkarmaa. Bua da, baalı durarkan, gözlemiş o eşil yaprakları dädu Görginin aulu içindä.

Dädu çükündürleri çıkararkan, bua işider da ne kaçabilirsä orayı kaçêr. Ya, ha-ha!

Görer dädu, ani bua uz ona dooru kaçêr.

Gezmää dä zor. Topal-topal çekiler o hardalların içinä da orada siner. Bakınêr bua – yok onun hırsızı. Kokalêêr eri, zor soluyarak.

Ter geçer Görgi dädunun etlerindän. Çekmeer canı buluşmaa sivri buynuzlarlan. Kaldırêr kafasını otlar üstünä.

Durgunêr bua, sesirgener fışırdamak sesinä.

Dädu genä siner. “Nicä içeri gidecäm, koparacek hastalık ihtärlıkta, – düşüner dädu. – Dayanayım biraz, beki, erinä gidecek”.

Ama bua eri eşer, kendi küstürücüsünü bulmaa savaşêr.

Dışarda serin. Başladı Görgi dädunun beli uyvaşmaa. Erdä dä pek yatmayacan, suuk alacek. Ani babu sa beklemiş, beklemiş çükündürü, borç yapmaa geyni. Yok Görgi dädu.

“Nereyi kaybeldiseydi dädu? Lafa mı birisinnän aul içindä durêr? Çıkayım, sesedeyim ona, vakıt geçer, aaç kalacez”.

Çıkêr, bakınêr. Görmeer däduyu da baarêr:

- Görgi!!!

İşit bua yabancı insan sesini. Brakêr Görgi däduyu da kaçêr sesä dooru.

Açan Ani babu görer, ani karannıktan Görgi dädunun erinä bu büük bua fırlêêr, bir atlamakta içeri girer da klämpayı kapuda kitleer. Durêr içerdä, hiç solumêêr.

Aklısı sa Görgi däduda.

- Of, ne yapacek Görgi, nicä evä girecek?

Açêr klämpayı. Bua zotkasını içeri sokacek.

– Hu, mêy! – genä kitlener Ani babu.

İ, görer Görgi dädu, ani bua kaçtı. “Şükür Allaha! Düşüner. – Gitti erinä, yabanı! Ürküttü canımı. Gideyim hızlı, taa üşümedään”.

Kalkêr, bastoncuklan evä dooru yollanêr. İşit bua aul içindä fışırdamak. Döner geeri, gider – er tepreer! Te bu bir iş, ani Görgi dädu onu karannıkta geç gördü. Otluk ta şansora uzak.

Sän ne! Unuttu bastonunu, kaçêr ceviz fidanına dooru. Bua da ardına. Yaptılar buaylan bir-iki çevrä o ceviz fidanın dolay yanında. Aha-ha-ha, te, te etişecek däduyu bua! Ama yok. Geldi neredänsä ikinci soluk Görgi däduya. Tırmaştı fıdana, nicä sincap. Bakêrlar biri-birinä, ilk duşmannar gibi. Aar soluyêrlar.

O moment açılêr kapu. İşidiler:

- Görgi!!!

Bua kafasını fidana döndürer, evä dooru bakêr. Angı tarafa gitmää, bilmeer. Ev tarafından genä işidiler:

- Görgi!!!

Dayanamadı bua. Döndü sesä dooru. İ, Görgi dädu da fidanda üreklendi. O dä baarêr:

- Anüta!!!

Bua geeri geler. Dädu bir dal taa yukarı piner.

Yarım gecä kaçındılar, baarındılar.

E, işittilär komuşular, ani Görgi dädunun hem Ani ţaţinin aulu içindä şamata, baarış. Baktılar, ne olêr orada. Çaardılar çorbacıyı buasını alsın, baalasın. Görgi däduyu da fidandan bütün sokaklan indirdilär. Ama, ne soleerlär, ozamandan beeri Görgi dädu belindän aalaşmêêr.

Kaynak: Editör:
 
Etiketler:
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
Alıntı Yazarlar
Komrat
Parçalı Bulutlu
Güncelleme: 15.08.2018
Bugün
12° - 27°
Perşembe
14° - 30°
Cuma
14° - 31°
Anketler
Meydan! gazetası nasıl olmuş?
Komrat

Güncelleme: 14.08.2018
İmsak
03:41
Sabah
05:18
Öğle
12:27
İkindi
16:13
Akşam
19:23
Yatsı
20:52
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı