Haber Detayı
03 Şubat 2014 - Pazartesi 11:24 Bu haber 1762 kez okundu
 
Bu annatmamız – bir aylenin taa bir deportaţiya sayfası. Taa bir çalışkan vatandaşımızın aklına getirmekleri gençlerimizä örnek olsun.
BİZİM ECEL İSTORİYALARIMIZ Haberi


  Annatmadakı kahramanımızın aylesini 1941-ci yılda sovet kuvetleri kaldırdılar Haydar küüyündän uzak Kazahstana. Onbeş yıldan zeedä onnar zor çekti yabancılıkta. Ama yok nasıl mayıl olmamaa onnarın çetin durmalarına, çalışmalarına, yaşamaa istemesinä hem ne olursa olsun – Ana topraklarına dönmelerinä. Bakmayarak aaçlık, cenk vakıdına, Kazahstan bölgesinin zor klimatına, kuvetlär tarafından aşaalamalara, Baku Dmitriy Födoroviçin aylesi, nicä dä başka kaldırılmış “zengin çiftçilär”, becerdilär aykırlamaa hepsi karşı gelän köstekleri, örüdülär ecelinä karşı.  

  Onbeş yıldan sora, Kazakstan topraklarına gömüp iki kızkardaşını, heptenä kaybedip, kara kayıp olan Kosti dädusunu, onun aylesi dönmüş evä. Ama büünkü günä kadar kendi dadusunun evlerinä girämedilär. Bakmayarak ecelin zor çizgilerinä, bizim kahramanımız üürenmiş injener zanaatına, edi yıl şkolasını yapmış Bayırkumda, Çimkenttä Mehanika  Tehnikumunda üürenmiş hem Taşkenttä institutu başarmış. Dmitriy Födoroviçin olmuş kolayı üürenmää Moskvada, ama para yokluu beterinä geçmiş Çiftçilik İnstitutuna Kişinöva. 45 yıldan zeedä D.F. Baku Çadır dolayında Baş injener olarak işledi. Onun var Sovet Birlii ordenneri, öncü çiftçi zaametçisi, raţionalizator, deputat hem aktiv vatandaş – şindi o bulunêr pensiyada.

  Yaşêêr evindä Çadırda, hiç kimseyi kabaatlı bulmêêr çekilän zorları için, pek utancak (hiç ordennerini dä göstermää bizä istämedi), şen, yaşamayı sevän adam şindi 84 yaşında, yaşêêr aramızda… D.F. Baku okadar çok izmet etmiş devletä, angısı artık kartada da yok, ama bu bizim istoriyamız, o işleri lääzım bilelim. Başımızı iilderiz bölä adamnara.

   Genä dä Dmitriy Födoroviç Haydardakı evlerini dolaşabildi. Biz bilä katılduydık Haydarda geçän eni kiyadın prezentaţiyasına, ondan sora uuradık onnarın eski evinä, kär orada onu patredä çıkardım, Allahtan korunmuş maazanın önündä. Bu canına yakın erlär, onun 74 yıllık aklında kalan sıcaklık – duygulandırdı. Orada bizim lafetmemizin büük payı geçti…

 ÇİFTÇİLÄÄ ADANMIŞ YAŞAMAK

    Benim dädum, Dmitriy Konstantinoviç Baku (1880 d. y.), 18 yaşından beeri Haydarda primar işledi. O kazandı kendi çalışkannıınnan insannarın  saygısını. Ama eceli onun acı. Sovet komunistleri onu istärdilär kaldırmaa taa 1940-ta, ama küülülär onu arkaya aldılar. Genä dä 1941-ci yılda bizim bütün aylemiz kaldırıldı Kazahstana. Bizim aylä – dädu Kosti, babu Mariya, anam-bobam, biz, beş uşak, hepsi – 9 kişi. Tiraspoldä trendän ayla başlarını alardılar, bizim däduyu da aldılar, ama nereyi, kimsey bilmärdi. Sora sölärdilär, ani onnarı Sverdlov bölgesinä, lagerlerä götürmüşlär. O zamandan beeri biz dädumuzu görämedik başka. Bän 10 yaşındaydım, pek islää tutêrım aklımda o kara günneri. Aylemizin 9 kişisindän şindi sade bän hem bir kızkardaşım Nadi ayaktayız. Nadejda döndü duuma küüyümüzä, evlenip haydarlıylan, laabı Uzun. Kazakstanda öldülär iki küçük kızkardaşım: Mariya – Sütkenttä, Elena –  taa yolda hastalandıydı da öldü Bayırkumda.

  Kaldırıldıımız erlerdä sade bobam işlärdi, vardı harmanımız, da oradan biraz beslenärdik.  Yaşardık çamurdan yapılmış bordeydä, hep ölä bordey yaptık hayvannar için dä, angılarını edendik zamannan. Biz yapındık kasabanın kenarında,  yakındık Sırdaryaya, bu yardımnardı toprakta işimizä, çünkü su akardı yanımızdan. Yanımızda yaşardılar taa üç gagauz aylesi: Topal, Dülger hem Pötr Pulukçu. Onnar da bizim gibi bordeylerdä oturardı. Bobam ilkin işlärdi sovhozda slesar, sora oldu başçanın brigadiri, taa sora oldu piinir yapmasında instruktor. Orada hayvancılık yaygındı, ama piinir yapmaa bilmärdilär. Bobam onnarı dooru tehnologiyalara üüredärdi. Anam arada-sırada gidärdi işä – derä boyunda papur kesärdi. Hepsinä kaldırılmış aylelerä zordu, çünkü orada klimat başka, cenk vakıdı, aaçlık, suuk, imeelik, ruba hep etmärdi. Tutêrım aklımda, ani kartoçkalara görä lafkada bir kişiyä verilärdi150 gramekmek.  Hep uzun sıralar, düüşärdilär ekmek için, haliz cenk zamanında. Bizdän taa ileri buralara ukraynalıları getirmiştilär, onnar bizä yardım ettilär geçmää Sırdarya derenin öbür tarafına.

…Bizi saat üçtä gecä uykumuzdan kaldırdıydılar. Evä girdilär askerlär hem erindeki aktivistlerimiz. Uyku semesi bizi dışarı kooladılar, anaya-bobaya dedilär, uzun yola hazırlansınnar. Pek büük gürültü, şamata vardı, hepsi baarardı, işidilärdi aalayan uşakların hem büüklerin sesleri. İnsannar annayamardılar, ne olêr. Tım-tıkışık hayvan taşıma vagonnarına bizi pindirdilär, kapuları kitledilär, yannarında da asker vardı avtomatlan. Yolda kaşalarlan doyurardılar. Yolumuz bir ay sürttü. Çekettiydi cenk, da bizim tren çok zaman beklärdi geçsin başka eşelonnar, ani taşıyardılar silah, tehnika hem askerleri. Etiştik stanţiyaya Arıs, neredä bizi indirdilär, sora daattılar  kimi – nereyä… Biz geldik büük Sırdarya derenin yanına, pek şaşardık, çünkü seftä bölä iş gördük, büük sular akardı. Çoyu korkardı oturmaa küçük kayıklara, ama lääzımdı geçelim saadan sol tarafa. Sora oralarda da erleştik. Sırdarya – pek yardımcı oldu kaldırılmış insananra, onun suyu yaşamakta kalmaa  kolaylık verdi. Sade derä boyunda 2-3 kmeşillik vardı, öteesi – boşluk, kumnuk. Orada vardı çok karakurt, yılan hem falanga. Kimär kerä sabaalen uyandıynan, yastık altından yılan çıkardı. Korkardık, birtürlü sınaşamardık. Bän ev hayvannarını, inää hem keçileri otladardım.

  Üürenmäk konusuna gelip, isteerim sölemää, ani pek istärdim üürenmää. 1947-dä Sütkent kasabasında şkola yoktu, ama komuşu Bayırkumuda vardı şkola-internat, anamın hem bobamın yalvarmasından sora bizi Vani kardaşımnan kablettilär orayı. Üüredicilär Çimişliyadandılar, birinin laabı – Burçinskiy, inteligent adamdı, o da Moldaviyadan kaldırılmıştı. Vardı kazah üüredicileri dä. Bän pek ii başardım 7 klası. Oldum üüredicilik komitetinin aktivisti hem predsedateli. Ruba pek yoktu, gezärdik kufaykalarlan.

  Dokumentlerimi Çikment kasabasında Mehanika tehnikumuna götürdüm, üürendim hem başarıylan orasını bitirdim. Oradan yolladılar Moskvada institutta üüreneyim, ama paramız yoktu, da 1957-dä başladım üürenmää Taşkenttä çiftçilik mehanizatorluuna. Ana tarafıma pek çekärdi. Ozaman pek zordu bir erdän başka erä geçmää, ama bän geçtim Kişinöv Çiftçilik İnstitutuna. Üürenärdim islää. Student olarak gittim işlemää “ana” Kazakstana, işledim orada kombaynacı. Kalardık bir küüdä, ama orada yaşardılar kaldırılmış nemțelär. 1959-da başardım İnstitutu üüsek notalarlan, istedim yollasınnar beni işä Çadıra. Orada SPTU-da üüredicilik ettim mehanizatorluk uurunda.

  Kazahstandan geeri dönärkän, bizim aylemizi Haydara kabletmedilär, biz durgunduk senselelerimizdä Podgornoe (Kulma) küüyündä. Represiyaların politikası böläydi ozaman. Korkardılar geeri dönän kulaklardan. Ama zeetlenmiş insannarın sade bir derdi vardı – dönsün ana evinä. …Tezlää biz aldık bir evcääz Çadır-Lungada da hepsimiz heptenä geçtik orada yaşamaa.

   İki yıl SPTU-da işledim, sora Kirov kolhozunda baş injener oldum, taa sora da 1963 – 1994 yıllarda Çadır rayonun çiftçi upravleniyasında Baş injener işledim. İş çok vardı, hepsi kolhozları tehnikaylan donadardık, çözärdik hergünkü problemaları. Sevindirer, ani Çadır rayonun mehanizaţiyasını okadar üüselttiydik, ani Moldaviyanın en ii rayonu bu uurda sayılardı. Yapardık yarışmalar brigadalar, traktorcular aralarında.

  Elbetki, benim çalışma yolum uzun oldu. İşledim raykomun dört birinci sekretarınnan. Vengriya tehnologiyasına görä papşoy büüdärdik.. İşledim ilk sekretarlan İ.İ. Arnaut, predsedatellän M.K. Paşalı. Pensiyaya çıktıynan, işledim taa on yıl. Var 45 işlenmiş yılım. Başarılar için kazandım Kırmızı Bayrak Ordeni, «Saygı Nışanı» ordeni, «İş veteranı»  hem çok başka nışannar hem gramotalar. Ayırıldım kasabada deputat, oldum Çadırın aktiv vatandaşı.

  Eşimnän bilä büüttük iki uşak. Kızımız Lüdmila şindi yaşêêr Kievdä. Oolumuz Pötr bizimnän yaşêêr. İkisi dä universitetlerdä üürendilär. Var iki unukamız – Rostislav hem Dmitriy.

  Konstantin İvanoviç, bän mutluyum yaşamamnan, bakmayarak ona, nekadar negativ proţes geçirdik. Bana yaşamakta uydu, çok işlär başardım. Stalinin zamannarı kimseyä acımadı. Bölä deportaţiyalar başka devletlerdä dä yapılardı, ama en çok –ruslarda. Öläydi vakıtlar. Kimseyi arkaya almêêrım, kabaatlı da bulmêêrım…

   Şindi tamannadım 84 yaşımı, şükür Allaha, islääyim. Var altı sotka aulum. Diktim meyva aaçlarını, var baayım. Ancak şindi oldu çok serbest vakıdım. Pek severim işlemää toprakta. Pensiyam büük diil, ama genä dä aalaşmêêrım. Allaa versin usluluk hem ilerlesin Gagauziyamız…

 Konstantin Kurdoglo

Kaynak: Editör:
 
Etiketler:
Diğer Fotoğraflar














Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
Alıntı Yazarlar
Komrat
Parçalı Bulutlu
Güncelleme: 15.08.2018
Bugün
12° - 27°
Perşembe
14° - 30°
Cuma
14° - 31°
Anketler
Meydan! gazetası nasıl olmuş?
Komrat

Güncelleme: 14.08.2018
İmsak
03:41
Sabah
05:18
Öğle
12:27
İkindi
16:13
Akşam
19:23
Yatsı
20:52
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı