Haber Detayı
22 Nisan 2013 - Pazartesi 12:06 Bu haber 845 kez okundu
 
Gagauzların halk muzıkası yok...
-1
Arşiv Haberi


 Bän düşündüm gagauzlara yakın olan stereotiplär için yazmaa. Ama seçmää sade gagauzların kimniinä uygun olannarı kolay olmadı. Nicä deerlär, bir olay yardım etti. Gagauz kulturasında tanınan insannarın lafetmesinä kulak musaafiri oldum. Onnar, gagauzların muzıkası yok deyni, konuyu kavgaya dooru getirmiştilär. Beni şaşırttı o, ani bunu gagauz kompozitoru sölärdi. Aklıma geldi türkücü, angısı çok yıllık işinnän uzun yıllar hepsimizä gösterer, ani gagauz muzıkası var hem yaşêêr.
Düş gütmäk   –  gerçekleşti.
Seftä “Kadınca” ansamblinin solistinnän Mariya Kıssaylan on yıl geeri tanıştım. Benim amacım vardı: “Gençlik günü” için konţert organizat etmää (ozaman işlärdim Gagauziyanın gençlik hem sport bakannıında). En çok beni onun gözleri şaşırttı, onnar güçlü energetika serpiştirärdi. Teklifimi gençlär için konţerttä pay almaa Mariya nedänsä şüpeli aldı. O sayardı, ani şindiki gençleri gagauz halk muzıkası meraklandırmêêr. Türkücümüz ölä da söledi – “gagauz halk muzıkası!” Bu sözlerdä gurur vardı. Bizim hazırladıımız konţert programasında Mariyadan başka kendi türkülerini çalmaa hazırdı “Çayır” rok grupası da, angısı diil çoktan Amsterdamdan gelmişti. Muzıkacılar rok grupaların Evropa konkursundan gelmiştilär – evä ilk premiyalarını getirmiştilär. Bu konţerti hazırlayannar biraz sakınardılar, ani gençlerimiz gagauz muzıkasını annamaa taa hazır  diil, ama konţert tıpkı tersini gösterdi. Siiredicilerin sayısı, onnarın duyguları brakmadılar şüpä – gagauzların halk muzıkasının gelecää var.Bizim kuru tanışmamız Mariyaylan dostluk baalantılarına geçti. Başladık taa sık buluşmaa, lafetmää gagauz folkloru için, türkülär için, angılarını babusunun   babusu, babusu, anası çalarmıştı. O annadardı, nasıl küçük kızçaazkana, onnarlan birliktä sevda için hem gagauzların yaşaması için balladaları çalarmış.  Büük olduynan, mutlak türkücü olmaa düş güdärdi. Bölä konular herzaman duygulandırardı türkücümüzü, onun zümrüt gözleri ateşlenip tutuşardı. Okulunu bitirdiynän, Mariya uşaklık düş gütmesini gerçekleştirdi. Kişinövdakı incäzanaat institutun vokal bölümünä giräbildi. Üüredicilerin hem kendisinin sıkı çalışmaları aşındırdılar vokal becermekliini hem özel artist maneralarını. İnstitutta üürenmesini başarıp, Mariya Ana tarafına döndü.
Ozaman çeketti uzun hem incä çalışmak, kendi repertuarın kurulması için. Kimär kerä ölä gelärdi, ani uşaklık düş gütmesi – kendi halkın türkülerini çalmaa  – aslıya zor çıkacek. Dört yıl sıravardı Mariya Çadır, Valkaneş hem Komrat dolayların küülerini gezdi, kısmetinä, Odesa tarafına da gidäbildi. Türkücü folklor toplardı. Her küüdä o bulardı insannarı, angıları gagauz türkülerini aklılarında tutardılar hem çalardılar. Her buluşmada birär parça umut erleşärdi, ani bitki-bitkiyä çoktan unudulmuş gagauz halk türkülerini toplayacek.
Mariyanın o yılların bir tek yardımcısı Koreyadan getirilän diktofon olmuştu. O küçücük aparatın yardımınnan Mariya onnarca halk türküsü topladı. Pek dikkatlıydı her takta, türkülerin herbir lafına, cana yakın, kulaa sevän avalara soluk alamadaan seslenärdi. Umut, ani uşaklık düş gütmesi aslıya çıkarılacek, eni-eni kuvetlär vereräk her gün büüyärdi. Bölä kıpımnarda, annardı, ani sade diktofon var nasıl ona yardım etsin kendi halkının bir payını korumaa. Artık dua edärdi aparat bözulmasın. Her eni türküyü Mariya dikkatlı seslärdi, kendi içindän onu tekrarlamaa savaşardı, her türkücü sesinin vibraţiya tonunu, kefini tutturmaa savaşardı.
Zaman geçärdi, material toplanmıştı, ama Mariya annardı, ani işin en zor bölümü şindi sade çekeder. Lääzımdı bulmaa kişiyi, angısı bu trofa-trofa toplanılmış türkülerin aranjirovkasını yapacek. Ama bununnan da bitmeer: lääzımdı ölä usta, ani folkloru notalara döksün. Fortuna Mariyaya gülümsedi.
 Ölä kişi bulundu –Semön Vasilyeviç Pometko, “Düz-ava” halk oyun hem türkü ansamblinin kurucusu hem başı, şindiki günümüzdä artık raametli.
Bir güz avşam üstü Mariya ona uuradı. Koltuunda sarılı diktofon, kasetalar hem pek paalı materiallar – gagauz türküleri  vardı. Dışarsı bulutlu hem nemniydi. Güz lüzgercii sansın sırt aşırı geçärdi, ama onu yısıdardı bilmäk, ani can erinä yakın bir kollan sıkı tutulêr halkın çok asirlik sitoriyası. Hiç bir zaman da Mariya kendi düşüncesinä okadar yaklaşmamıştı nicä şindi, ona gelärdi: te bu, kısmet.
Semön Vasilyevicin sözü kısa hem annaşılı oldu. Diktofondan yazıları seslediktän sora o  Mariyaya toplanmış material için şükür etti. Ama, onun bakışına görä, diktofonda toplanan muzıkaların, türkülerin gagauzça olduklarını yok nasıl saymaa, onnar taa çok yabancı ritmalarlan karışmış, yabancılıı içinä çekmiş. “Maşenika, materialları burada brak, birkaç takt orada var. Beki bişey yapabilecez”, – söledi Semön Vasilyeviç. Mariya bu lafları sansın işitmedi, odadan çıktı. Kafasında düşünmeklär furtuna gibi geçmää başladı – küülär, üzlär, insannar, canı acımasından yanardı. “Hepsi bos-boşuna mı?”, – durmamayca kendi içindän sölenärdi.
Birkaç hafta geçti. Bir kerä Mariya repetiţiyadan dönärdi. Karşı Semön Vasiliyeviç gelärdi. Onu görüp, karı gerçektän pişman oldu, neçin evinä başka bir yoldan gitmemişti.
 Semön Vasilyeviç sordu: “Maşenika (o ona ölä deyärdi), – neçin gelmeersin, bendä senin için meraklı bişey var”. Ertesi günü çin-sabaalen, hazırlanıp, kaçaracık Semön Vasilyevicä, kultura evindeki odasına, gitti.
O fortepyano karşısında  oturardı, tefterindä nesä not alardı. “Aa, Maşenika, buyur geç!” – söledi hem oturmaa teklif etti. Maşa sakınarak seläm verdi da oturdu. Semön Vasilyeviç bişey çalmaa başladı. Ava Maşaya okadar tanıdık geldi, ama o annayamazdı, neredä taa ileri onu işitti. Birkaç minuttan sora kafası açıldı – e, bu ton hem motivlär “Oglan” türküsündän, angısını Baurçu küüyündän bir babucuk ona çalmıştı. Ama eni avada özel bişey katılı vardı, titiredärdi, canını suvazlardı. Bu kıpımda aklına genä başladı gelmää uşaklıktan kalan düş gütmeleri, umut genä dirilmää başladı...
Uzun denemäk günneri, lääzımnı ton, vibraţiya uydurmaları… Ama yorgunnuk bundan Mariya hiç duymazdı. Da te bitki-bitkiyä o zaman geldi. Mariya seftä gagauz “Oglan” balladasını çalêr. Balladada  annadılêr genç oglanın bir kıza  sevdası, o zeetlär için, ani ecel onnara hazırlamış...
 “Bölä olmayacek, lääzım işlemää, çünkü taa çok halk türküleri var, onnarı da korumaa hem dünneyä işittirmää lääzım”, – ayıflanêr Mariya.
Ozamandan az vakıt geçmedi, büün Mariyanın repertuarında onnarlan türkü, ava, angılarını yok nasıl başkalarınnan karıştırmaa.
 Oldu konţert gezileri dä. Gagauz halk türkülerini Mariya Kıssa diil sade Moldovada, ama Ukraynada, Bulgariyada, Türkiyedä dä işittirdi.
Düş gütmesi gerçekleşti mi?
Benim soruşlarıma Mariya duygulanarak cuvap verer.
Raatsız gibi sık düzleder kömür-kara, herzaman yalayabıyan saçlarını, herzaman yanan gözleri neçinsä yaşlan dolêr, sesi titrek çıkêr... İstär-istemäz bän başlêêrım annamaa, ani Mariya gibi insannar varkan, Gagauz türküleri kaybelmeyecek, sade gagauz türkülerindä olan şıralı kolorit mutlak genç boylarımıza etiştirilecek. Buna örnek – Daşa, Mariyanın büük kızı, o da anası gibi kendisini vokala adadı.
Kaynak: (İHA) - İhlas Haber Ajansı Editör:
 
Etiketler:
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
Alıntı Yazarlar
Komrat
Çok Bulutlu
Güncelleme: 19.10.2018
Bugün
- 18°
Cumartesi
- 17°
Pazar
- 15°
Anketler
Meydan! gazetası nasıl olmuş?
Komrat

Güncelleme: 18.10.2018
İmsak
04:56
Sabah
06:21
Öğle
12:07
İkindi
15:08
Akşam
17:41
Yatsı
18:59
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
18
0
2
0
6
8
2
Başakşehir
15
0
1
3
4
8
3
Beşiktaş
15
0
1
3
4
8
4
Kasımpaşa
15
0
3
0
5
8
5
Trabzonspor
13
0
3
1
4
8
6
Antalyaspor
13
0
3
1
4
8
7
Alanyaspor
12
0
4
0
4
8
8
Göztepe
12
0
4
0
4
8
9
Yeni Malatyaspor
12
0
2
3
3
8
10
Konyaspor
12
0
2
3
3
8
11
Ankaragücü
10
0
4
1
3
8
12
Sivasspor
9
0
3
3
2
8
13
Kayserispor
9
0
3
3
2
8
14
Fenerbahçe
8
0
4
2
2
8
15
Bursaspor
8
0
2
5
1
8
16
Çaykur Rizespor
7
0
3
4
1
8
17
Akhisar Bld. Spor
5
0
5
2
1
8
18
E. Buyuksehir
5
0
5
2
1
8
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı